“Ex vitio alterius sapiens emendat suum” (Από το λάθος των άλλων, ο σοφός διορθώνει το δικό του)

Αγαπητοί/ές αναγνώστες/ριες:

Σας στέλνω αυτή την εικόνα, η οποία αποτελεί μέρος μιας σειράς γκραβούρων με τίτλο Thesaurus Philo-Politicus, που εκδόθηκε από τον Daniel Meisner σε συνεργασία με τον Eberhard Kieser από το 1623 και μετά.

Αυτή η γκραβούρα φέρει ως τίτλο…

…EX VITIO ALTERIUS SAPIENS EMENDAT SUUM
‘Από το λάθος των άλλων, ο σοφός διορθώνει το δικό του’

Σε πρώτο πλάνο βλέπουμε έναν σοφό να καβαλάει ένα μονόκερο και να κοιτάζεται σε έναν καθρέφτη. Στο βάθος απλώνεται το τοπίο της πόλης Άρνεμ ─Ολλανδία─.

Ex vitio alterius, sapiens sua corrigit ultro,
Et vitia emendat facta peracta choro.

Μετάφραση: «Με αφορμή τα λάθη των άλλων, ο σοφός διορθώνει αυθόρμητα τα δικά του και επανορθώνει τα λάθη που έχει διαπράξει μπροστά στο πλήθος».

Το αρχαίο γερμανικό κείμενο επιβεβαιώνει το ίδιο: «Από τα ελαττώματα των άλλων, ο σοφός άνθρωπος διορθώνει ακόμη περισσότερο τα δικά του και παύει να επαναλαμβάνει τα παλιά του έργα —τα λάθη— που είχε διαπράξει ενώπιον του κόσμου».

Τι θέλουν να μας πουν με όλα αυτά, αγαπητέ αναγνώστη;

Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να επισημάνουμε ότι αυτή η γκραβούρα αναφέρεται στην τέχνη της αλχημείας. Γι’ αυτό βλέπουμε τον αλχημιστή να κοιτάζεται σε ένα καθρέπτη και αυτό μας οδηγεί στο θέμα που συνδέεται άμεσα με την θεματική που μας παρουσιάζει: ο καθρέπτης της Αλχημείας.

Σχετικά με αυτό, στον πρόλογο του έργου Οι φιλοσοφικές οικίες αναφέρονται πράγματα όπως τα εξής:

«Ο καθρέπτης της σοφίας, προφανώς, δεν έχει καμία σχέση με το αντικείμενο που χρησιμοποιείται για την αντανάκλαση της εικόνας, είτε είναι κατασκευασμένο από μέταλλο, όπως στην αρχαία Αίγυπτο, είτε από οψιδιανό, όπως στη Ρώμη των Καισάρων, είτε από το κρύσταλλο των πηγών, στην πιο μακρινή τους προέλευση, είτε από το πιο καθαρό επαργυρωμένο γυαλί της σύγχρονης εποχής. Ωστόσο, είναι αυτό το τελευταίο, με τη μορφή κυρτού και κεκλιμένου φακού, που κρατά η Προνοητικότητα με τα δύο αντίθετα πρόσωπα, φύλακας του τάφου του Φραγκίσκου Β΄ της Γαλλίας, στον καθεδρικό ναό του Αγίου Πέτρου, στη Νάντη, μαζί με τις τρεις συντρόφισές της: τη Δικαιοσύνη, τη Δύναμη και την Εγκράτεια».

[…]

«Στο βασίλειο του θειαφιού —επιμένει ο Κοσμοπολίτης—, υπάρχει ένας καθρέπτης στον οποίο αντανακλάται ολόκληρος ο κόσμος. Όποιος κοιτάξει σε αυτόν τον καθρέπτη, μπορεί να δει και να μάθει τα τρία μέρη της σοφίας ολόκληρου του κόσμου και με αυτόν τον τρόπο θα γίνει πολύ σοφός σε αυτά τα τρία βασίλεια, όπως ήταν ο Αριστοτέλης, ο Αβικέννας και πολλοί άλλοι που, όπως και οι υπόλοιποι δάσκαλοι, είδαν σε αυτόν τον καθρέπτη πώς δημιουργήθηκε ο κόσμος». ─De Sulphure, Coloniae, 1616, σ. 65.─

Σίγουρα, το διπλό μυστήριο της γέννησης και του θανάτου, αδιαπέραστο ακόμη και για τους σοφότερους «κατά τον κόσμο», αυτό της δημιουργίας του κόσμου και του τραγικού τέλους του ως τιμωρία για την απληστία και την υπερηφάνεια των ανθρώπων, δεν είναι οι πιο ασήμαντες οπτικές αποκαλύψεις που προσφέρει στον μυημένο ο Καθρέπτης της Τέχνης».

Ο Α.Δ. Φουλκανέλι προσθέτει αργότερα στο ίδιο έργο, Οι φιλοσοφικές οικίες, τα εξής:

«Όμως, ενώ ο δράκος συμβολίζει τον φολιδωτό και πτητικό υδράργυρο, προϊόν του επιφανειακού καθαρισμού του υποκειμένου, το χωρίς φτερά φίδι, παραμένει το ιερογλυφικό του κοινού, καθαρού και αγνού υδραργύρου, που εξάγεται από το σώμα της Μαγνησίας ή της πρώτης ύλης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ορισμένα αλληγορικά αγάλματα της Σύνεσης έχουν ως χαρακτηριστικό το φίδι στερεωμένο σε έναν καθρέπτη και αυτός ο καθρέπτης, σύμβολο του ακατέργαστου ορυκτού που παρέχει η Φύση, γίνεται φωτεινός καθώς αντανακλά το φως, δηλαδή καθώς εκδηλώνει τη ζωτικότητά του στο φίδι ή τον υδράργυρο, τον οποίο κρατούσε κρυμμένο κάτω από το χονδροειδές περίβλημά του».

Ο Αξιοσέβαστος Δάσκαλος Σαμαέλ, στο έργο του Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ANAHUAC, μας λέει παρόμοια πράγματα όταν μας μιλάει για τον καθρέπτη της Αλχημείας. Ας δούμε:

«Όταν ο ευλογημένος —αναφερόμενος στον Κετζαλκόατλ— έφτασε στη γη του κόκκινου χρώματος, έδεσε στους ώμους του το πορφυρό των θεϊκών βασιλέων και αναστήθηκε από τους νεκρούς.

«Λένε ότι τότε φάνηκε στα νερά σαν σε καθρέπτη [ο καθρέπτης της Αλχημείας]. Το πρόσωπό του ήταν και πάλι όμορφο [επέστρεψε στον χαμένο παράδεισο]. Ντύθηκε με τα πιο όμορφα ρούχα και αφού άναψε μια φωτιά, έπεσε μέσα της [η σεξουαλική φωτιά εξάλειψε εντελώς το ψυχολογικό του Εγώ, χωρίς να μείνει ούτε η στάχτη του]. Και τα πουλιά με τα πλούσια φτερά [τα πουλιά του Πνεύματος] ήρθαν να δουν πώς καιγόταν: ο κοκκινολαίμης, το πουλί με το τυρκουάζ χρώμα, το ιριδίζον πουλί, το κόκκινο και μπλε πουλί, το χρυσοκίτρινο και χίλια ακόμη πανέμορφα πουλιά. Όταν η φωτιά έσβησε [αφού ολοκληρώθηκε το Μεγάλο Έργο], η καρδιά του ανυψώθηκε και έφτασε μέχρι τους ουρανούς. Εκεί μεταμορφώθηκε σε αστέρι και είναι το πρωινό αστέρι και το αστέρι του λυκόφωτος. Πριν από αυτό είχε κατέβει στο βασίλειο των νεκρών και, αφού παρέμεινε εκεί επτά ημέρες, ανέβηκε μεταμορφωμένος σε ουράνιο σώμα».

Ο Μυητής μας παρουσιάζει πάντα τον καθρέπτη της Αλχημείας με το ένα χέρι, ενώ με το άλλο κρατά το κέρας της Αμάλθειας. Δίπλα του βλέπουμε το Δέντρο της Ζωής, το οποίο έχει μελετηθεί εκτενώς από τους Εβραίους καββαλιστές. Ο καθρέπτης συμβολίζει πάντα την αρχή του έργου, το Δέντρο της Ζωής υποδηλώνει το τέλος του και το κέρατο της αφθονίας το αποτέλεσμα».

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Συνάδελφοι και συναδέλφισσες, ο καθρέπτης της Αλχημείας αναφέρεται στις μεταμορφώσεις που επιφέρουν μέσα μας οι μεταστοιχειώσεις μας. Είναι ο καθρέπτης της Αλχημείας που μεταμορφώνει πλήρως τη ζωή των Μυημένων και τους μετατρέπει σε ξεχωριστά όντα μέσω των θαυμαστών δυνάμεων του Υδραργύρου των φιλοσόφων.

Ίσως γι’ αυτό βλέπουμε επίσης τον Μυημένο να κάθεται πάνω σε ένα μονόκερο —σύμβολο της απόλυτης αγνότητας—, ενώ κοιτάζεται στον καθρέπτη της Αλχημείας.

Στο βάθος αυτής της εικόνας διακρίνονται διάφορα ιστιοφόρα, τα οποία συμβολίζουν τις διάφορες επαναλήψεις που πραγματοποιεί ο Μυημένος κατά την εργασία του στο laboratorium.

Σας προσθέτω τώρα μερικές φράσεις για συλλογισμό:

«Ο Χριστιανισμός έχει συγχέει υπερβολικά την αγνότητα με τη σύνεση. Η αληθινή αγνότητα είναι αυτή της αγάπης. Ένας ευνούχος ή ένας ιεροσπουδαστής μπορεί να μην έχουν τίποτα από αγνότητα: το χαμόγελο μιας αρραβωνιασμένης μπορεί να είναι απείρως πιο παρθενικό από αυτό μιας μοναχής».
Γκυγιώ

«Η αγνότητα, όπως και το οπάλιο, θεωρείται ασήμαντη επειδή δεν φαίνονται οι αντανακλάσεις της».
Carmen Silva

«Η αγνότητα είναι μόνο η πρώτη και όταν χαθεί, χάνεται για πάντα».
Concepción Arenal

«Ένα από τα στοιχεία της σύνεσης είναι να μην κάνουμε κάτι κακό, όταν μπορούμε να το κάνουμε για καλό».
Θερβάντες

«Όποιος είναι συνετός δεν χρειάζεται προστάτη».
Γιουβενάλης

PHILOSOPHIA ANCILLA THEOLOGIAE.
─‘Η φιλοσοφία είναι η θεραπαινίδα της θεολογίας’─.

KWEN KHAN KHU