Πολυαγαπημένοι/ες φίλοι/ες:
Με μεγάλη χαρά σας παρουσιάζω αυτό το υπέροχο καλλιτεχνικό έργο του Ιταλού ζωγράφου της Αναγέννησης Ντόσο Ντόσι -1489-1542-. Ο πίνακας φυλάσσεται στο Βασιλικό Κάστρο του Wawel, στην Κρακοβία. Το έργο αυτό έχει τίτλο…
…Ο ΕΡΜΗΣ ΚΑΙ Η ΑΡΕΤΗ
Οι ιστορικοί αναφέρουν ότι το θέμα προέρχεται από έναν διάλογο των θεοτήτων, που περιλαμβάνεται σε μια συλλογή έντεκα βιβλίων με τίτλο Intercoenales. Η συλλογή αποτελείται από διαλόγους, όνειρα, μύθους και αλληγορίες, γραμμένα από τον Λέον Μπατίστα Αλμπέρτι -1404-1472-, έναν Ιταλό αρχιτέκτονα, μαθηματικό και ποιητή, προσωπικό γραμματέα τριών παπών: του Ευγένιου Δ', του Νικολάου Ε' και του Πίου Β', ο οποίος θεωρείται ένας από τους πιο πολυτάλαντους και σημαντικούς ανθρωπιστές της Αναγέννησης.
Σε αυτόν τον διάλογο, η Αρετή θέλει να παραπονεθεί στον Δία για την κακομεταχείριση που υφίσταται από τους ανθρώπους και την Τύχη. Ο πίνακας ανατέθηκε στον Ντόσο από τον Αλφόνσο ντελ Έστε, δούκα της Φερράρα, του οποίου το πρόσωπο μοιάζει με αυτό του Δία στον πίνακα.
Προσθέτουμε τη μετάφραση του διαλόγου από τα λατινικά, που έγινε από τον Ισπανό ποιητή Bartolomé Leonardo de Argensola.
«ΑΡΕΤΗ.─ Βλέπεις πόσο κατεστραμμένη και γεμάτη λάσπη είμαι. Να ξέρεις ότι η αιτία για αυτό ήταν η έπαρση και το ψέμα της Τύχης. Ήμουν ήρεμη στα Ηλύσια Πεδία, ευκατάστατη μαζί με τους παλιούς μου φίλους Πλάτωνα, Σωκράτη, Δημοσθένη, Κικέρωνα, Αρχιμήδη, Πολύκλειτο, Πραξιτέλη και άλλους λόγιους και εξαιρετικούς άνδρες που, όσο ζούσαν, με σεβόντουσαν πάνω από όλα τα πράγματα και μου έδειχναν την πρέπουσα εκτίμηση. Και ενώ βρισκόμουν μαζί με όλους αυτούς και με άλλους διακεκριμένους ανθρώπους που έρχονταν να με χαιρετήσουν, έρχεται προς εμάς εκείνη η αλαζονική, παράτολμη, υπερφίαλη, μεθυσμένη και ακόλαστη Τύχη, περιτριγυρισμένη από ένα μεγάλο πλήθος στρατιωτών με υπερήφανα βήματα. Και έτσι, πομπώδης, έρχεται προς εμένα και μου λέει: «Ω, θεά των πληβείων! Δεν θα υποκλιθείς από μακριά στους μεγάλους Θεούς καθώς τους βλέπεις να έρχονται;». Αισθάνθηκα έντονα αυτά τα λόγια και έτσι, κάπως ταραγμένη, της απάντησα: «Δεν θα μπορούσες ποτέ, ω μεγάλη θεά, να με κάνεις πληβεία και σε περίπτωση που πρέπει να υποχωρήσω στους μεγαλύτερους, η δύναμή σου δεν θα είναι τόσο μεγάλη ώστε να με ταπεινώσει»… Ο μεγάλος φιλόσοφος Πλάτωνας άρχισε να μιλάει για τον κατάλληλο τρόπο με τον οποίο έπρεπε να υποκλίνονται οι άνθρωποι στους θεούς, αλλά εκείνη, θυμωμένη, του είπε: «Σταμάτα τις ανοησίες σου, δεν είναι σωστό οι δούλοι να ανακατεύονται στην υπεράσπιση των υποθέσεων και των διαφορών των θεών». Ο Κικέρων θέλησε επίσης να πει μερικούς καλούς λόγους όπως ο Πλάτωνας, αλλά από εκείνη την ομάδα οπλισμένων ανθρώπων βγήκε ο Μάρκος Αντώνιος που έμοιαζε με γενναίο μονομάχο και υψώνοντας το χέρι του, έριξε μια γροθιά στο πρόσωπο του Μάρκου Τύλιου, ο οποίος μαζί με όλους τους φίλους μου, τρομαγμένοι από αυτό, γύρισαν την πλάτη τους και έφυγαν τρέχοντας. Γιατί, όπως βλέπεις, ούτε ο Πολύκλειτος με το πινέλο του, ούτε ο Φειδίας με τη σμίλη του, ούτε ο Αρχιμήδης με το τεταρτημόριο του, ούτε όλοι οι άλλοι χωρίς όπλα μπορούσαν να αμυνθούν ενάντια σε αυτούς τους τολμηρούς και οπλισμένους άνδρες, έμπειρους στον πόλεμο και συνηθισμένους να διαπράττουν φόνους. Σε αυτή την περίπτωση, καθώς ήμουν άθλια, εγκαταλελειμμένη από όλους, αυτοί οι άγριοι άνδρες μου επιτέθηκαν με χτυπήματα και κλωτσιές, μου έβγαλαν τα ρούχα και με πέταξαν στη λάσπη. Αφήνοντάς με έτσι, έφυγαν γελώντας τόσο υπερήφανα που φαινόταν να θριαμβεύουν εναντίον μου και όλων των πραγμάτων μου. Αλλά εγώ, κατατρεγμένη και παρενοχλημένη με αυτόν τον τρόπο, όταν κατάφερα να συνέλθω λίγο, αποφάσισα να ανέβω εδώ πάνω για να παραπονεθώ στον πανίσχυρο και δίκαιο Δία. Ανέβηκα, όπως βλέπεις και ας είναι δοξασμένος. Εδώ και έναν ολόκληρο μήνα περιμένω κάποιον να με βάλει μέσα και δεν έχω σταματήσει να ικετεύω όσους πηγαινοέρχονται να μου εξασφαλίσουν μια σύντομη ακρόαση, αλλά πάντα μου δίνουν κάποια δικαιολογία ως απάντηση. Μερικές φορές μου λένε ότι οι Θεοί είναι απασχολημένοι, όπως οι κολοκύθες ανθίζουν την κατάλληλη εποχή και άλλες φορές ότι όλες οι πεταλούδες γεννιούνται με όμορφα χρωματισμένα φτερά. Για αυτό, ω, Ερμή! Αφού είσαι ο κύριος αγγελιοφόρος των Θεών σε ικετεύω και σε παρακαλώ, όχι μία φορά αλλά πολλές, να αγκαλιάσεις την δίκαιη και έντιμη υπόθεσή μου. Σε ορίζω επικεφαλής και προστάτη της. Σε ικετεύω να την αποδεχτείς. Σε σένα έχω εναποθέσει την ελπίδα μου. Μην με περιφρονήσεις, γιατί αν οι άνθρωποι με δουν τόσο επαίσχυντα περιφρονημένη από εσάς τους Θεούς, θα χάσουν τον σεβασμό τους για μένα. Ακόμη, το συμβούλιο των Θεών δεν θα είναι τιμητικό να επιτρέψει σε αυτούς τους μικρούς ανθρώπους, ακόμα και αν ήμουν η πιο διαβόητη από τις θεότητες, να μην με εκτιμούν ώστε να με κάνουν αντικείμενο της χλεύης που σου περιέγραψα».
─Διάλογος του Ερμή και της Αρετής, σελ. 116─.
Τι σημαίνει αυτή η αφήγηση, υπομονετικέ/ή αναγνώστη/ρια;
Σημαίνει ότι, σίγουρα, οι θεϊκές δυνάμεις βρίσκονται σε συνεχή πάλη με τα ανθρώπινα γεγονότα. Για αυτό το λόγο, ο θεός Ερμής μας παρουσιάζεται με ποιητικό τρόπο, σε διάλογο με την ΑΡΕΤΗ.
Προφανώς, η Αρετή συχνά υποτιμάται από τον ανθρώπινο εγωκεντρισμό και κατακρίνεται μέχρις εσχάτων. Η Αρετή, ως ιερό μέρος του ίδιου μας του ΕΙΝΑΙ, αναγκάζεται να αναζητήσει τη θέση της στην ψυχική μας ύπαρξη και περιέργως, όταν μας λένε ότι ο ΕΡΜΗΣ είναι ο αγγελιοφόρος των Θεών, είναι επειδή στην πραγματικότητα ο ΥΔΡΑΡΓΥΡΟΣ μας, η δημιουργική μας ενέργεια, είναι η μόνη ενέργεια που μπορεί να μας φέρει σε επαφή με τους Θεούς και τα ιερά μέρη του ΕΙΝΑΙ μας, φέρνοντάς μας ψυχική και πνευματική ισορροπία. Γι' αυτό, οι αρετές τρέφονται από τον ίδιο τον ΕΡΜΗ. Εκεί όπου δεν υπάρχει Ερμής, αφθονούν μόνο η βία, η πεζότητα, η χλεύη προς το ενάρετο, η ψυχική εγκατάλειψη κλπ. κλπ. κλπ.
Ο Δίας εδώ παίζει το ρόλο του ΕΙΝΑΙ μας και τον βλέπουμε να απολαμβάνει το όμορφο, την ειρήνη, ό,τι μας φέρνει φως και Συνείδηση.
Σας στέλνω τώρα μερικές φράσεις για συλλογισμό:
«Η αξιοπρέπεια δεν συνίσταται στο να έχεις τιμές, αλλά στη συνείδηση ότι τις αξίζεις».
Αριστοτέλης
«Ακόμα κι αν χάσουμε όλα μας τα υπάρχοντα, ας διατηρήσουμε την τιμή μας αμόλυντη».
Γουόλτερ Σκοτ
«Η τιμή είναι καθαρό γυαλί που σπάει με ένα φύσημα».
Λόπε δε Βέγα
«Ο άνδρας που χάνει την τιμή του για χάρη των επιχειρήσεων, χάνει και τις επιχειρήσεις και την τιμή του».
Κεβέδο
«Η τιμή είναι μια ουσία που δεν φαίνεται, συχνά η τιμή φαίνεται σε όσους δεν την έχουν.».
Σαίξπηρ
HOMO DOCTUS IN SE SEMPER DIVITIAS HABET.
─‘Ο ειδήμων άνθρωπος έχει πάντα τον πλούτο μέσα του’─.
KWEN KHAN KHU
